Muzeum Regionalne w Trzebnicy
baner
 
ISTORIA MUZEUM
W 1969 r. Towarzystwo Miłośników Ziemi Trzebnickiej zorganizowało szereg imprez i spotkań związanych z organizacją życia w Trzebnicy w pierwszych latach po II wojnie światowej. Pokłosiem tych spotkań było zgromadzenie pokaźnego zbioru dokumentów, zdjęć, przedmiotów, które stały się podstawą do zorganizowania w 1979 r. Izby Pamięci Narodowej w trzebnickim ratuszu.

W 1990 roku po zgromadzeniu, dzięki zapobiegliwości i kontaktom ze środowiskiem naukowym uczelni wrocławskich dr. Jerzego Bogdana Kosa - Prezesa TMZT, wielu następnych dokumentów i eksponatów, Izbę Pamięci Narodowej przekształcono w Muzeum Regionalne. W 1990 r. po zgromadzeniu wielu nowych dokumentów i eksponatów, Izbę Pamięci Narodowej przekształcono w Muzeum Regionalne. W ratuszu eksponowane były zdjęcia i dokumenty np. spis ulic po polsku i po niemiecku, informacje o powstaniu pierwszych szkół, urzędów, placówek kultury. Pokazano tam pierwszy numer gazety "Brzask", notatki prasowe o pierwszych imprezach kulturalnych, o uruchomieniu kawiarni, kina, poczty. Była także wystawa fotograficzna Rafała Eysymontta prezentująca Trzebnicę z początku XX w., grafiki trzebnickie z XVIII i XIX w., kopie wielu ważnych dokumentów i pieczęci średniowiecznych m.in. księżnej Jadwigi, książąt śląskich, klasztoru trzebnickiego, pierwsze pieczęcie miasta Trzebnicy i pieczęcie biskupów wrocławskich. Wśród nich jest dokument z 1203 r., w którym książę Henryk Brodaty określa powinności poddanych klasztoru trzebnickiego, a także z 1216 r., w którym papież Innocenty III bierze pod opiekę klasztor cysterek w Trzebnicy.

W maju 1998 r. dzięki życzliwości Władysława Zięby - nowego właściciela jedynej ocalałej po wojnie kamieniczki z XVIII w. - "Pod Złotym Słońcem" i przy wsparciu finansowym Urzędu Miasta i Gminy Trzebnica, Muzeum Regionalne znalazło nową siedzibę - na parterze budynku - Rynek 8.

Zbiory zostały wzbogacone o pełną dokumentację sensacyjnych odkryć dr. Jana Burdukiewicza, pokazujących ślady pobytu Homo Erectusa z terenu Winnej Góry (Kociej Góry) sprzed 500 tysięcy lat. Wykopaliska archeologiczne w Trzebnicy świadczą o tym, że na terenie Winnej Góry (Kociej Góry) przebywała ok. 500 000 lat temu grupa zbieracko - myśliwska (homo erectus). Są to najstarsze ślady pobytu człowieka na ziemiach polskich! Znaleziono tu narzędzia krzemienne służące do np. rąbania kości, drewna i krojenia mięsa. Są wśród nich często bardzo starannie wykonane zgrzebła, rylce, narzędzia zębata i przekłuwacze.

Stałą ekspozycją jest gablota z eksponatami wypożyczonymi z Muzeum Archeologicznego z Wrocławia z przedmiotami znalezionymi na tych terenach, z okresu średniowiecza, których dopełnieniem jest osobna gablota z najnowszymi znaleziskami z terenu miasta, archeologów Bogdana Bobowskiego i Sławomira Górki, m. in. są pokazane oryginalne manierki pielgrzymie z XIII w., z którymi pielgrzymi udawali się do grobu księżnej Śląska - św. Jadwigi. Na wystawie obecnie można również zobaczyć plany miasta, współczesną mapę miasta, dużą panoramę Trzebnicy (widok z Kociej Góry), planszę dotyczącą fundatorów bazyliki i klasztoru trzebnickiego - św. Jadwigi i Henryka Brodatego; można zapoznać się z najważniejszymi datami z historii miasta; można też zobaczyć stare pocztówki z początku XX w.

Muzeum jest licznie odwiedzane przez młodzież szkolną z Trzebnicy i pobliskich miast i wiosek a także turystów, również przez Niemców - byłych mieszkańców Trzebnicy. Z materiałów, publikacji, książek, gazet korzystają także studenci przygotowujący prace magisterskie i doktorskie. Muzeum systematycznie poszerza swoje zbiory o nowe eksponaty. Można tu zapoznać się z jedną z najlepiej opracowanych monografii z rejonu Dolnego Śląska - monografii Trzebnicy: "Trzebnica. Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków."

Muzeum jest czynne we wtorki, czwartki i soboty od 12 - 16, Rynek 8, tel. 387 21 62.

BIBLIOTEKA REGIONALNA 1996 - 2000

Trzebnicka "Biblioteka regionalna" każdego roku wzbogaca się o nowe pozycje. Są wśród nich książki poświęcone Trzebnicy i innym miejscowościom powiatu trzebnickiego, jak również książki napisane przez autorów związanych z Ziemią Trzebnicką.

W latach 1990-1995 - szczególnie urodzajnych - "Biblioteka regionalna" wzbogaciła się aż o 54 pozycje, które przedstawiłem w V - VI numerze "Brzasku" w 1998 r. Wyznaczyło to przyszłym autorom i wydawcom próg trudny do przekroczenia. Tym bardziej, że znalazły się wśród nich książki o szczególnej wartości, zasługujące na umieszczenie na honorowej liście wydarzeń kulturalnych ostatniego pięćdziesięciolecia. Tymi niezwykłymi książkami były: "Legenda Świętej Jadwigi": (1993 r.), "Księga Jadwiżańska" (1995 r.) i monografia "Trzebnica. Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków" (1995 r.). Każda z nich reprezentowała inne wartości i inny obszar problemowy, a także adresowana była do innego odbiorcy. Wszystkie w istotny sposób poszerzały i wzbogacały wiedzę o Trzebnicy i regionie. Nic dziwnego, że w kilka zaledwie lat od ich wydania stały się książkami niedostępnymi, znanymi tylko bibliofil om. W przypadku monografii Trzebnicy, która powinna być książką stale obecną na półkach księgarskich i w czytelniach bibliotek, należy to uznać za zobowiązanie do ponownego jej wydania w poszerzonej wersji.

Minione pięciolecie było mniej urodzajne od poprzedniego. W latach
1996-2000 ukazało się 25 książek i broszur. Przeważały wśród nich, co można uznać za znak czasu, barwne i starannie wydane informatory i przewodniki wydawane przede wszystkim przez urzędy miasta i gminy Obornik Śl. i Trzebnicy. Na uwagę zasługiwały wśród nich: przewodnik po Trzebnicy wydany staraniem Wydawnictwa VIA z okazji 750. rocznicy nadania Trzebnicy praw miejskich oraz praktyczny przewodnik po Trzebnicy, Obornikach Śl. i okolicy wydany przez Wydawnictwo PLAN we Wrocławiu.

Również i w tych latach autorem kilku książek o szczególnym znaczeniu był ks. prof. dr hab. Antoni Kiełbasa. Zaproponowana przez niego seria wydawnicza "Sól Ziemi Śląskiej" wzbogaciła się o trzy nowe pozycje, których bohaterami są kapłani ks. Adolf Hytrek i ks. Grzegorz Czech oraz brat Feliks Sierny. Pierwszorzędne miejsce w dotychczasowym dorobku naukowym i pisarskim autora zapewne zajmuje wydane ostatnio obszerne, liczące ponad 770 stron, dzieło p. t. "Salwatorianie z ziem polskich w latach 1881-1903" powstałe w wyniku wielu lat pracy i penetracji zbiorów archiwalnych w kilku krajach świata. Dwutomowa księga wydana została w serii rozpraw naukowych Papieskiego Fakultetu Teologicznego we Wrocławiu i była podstawą habilitacji trzebnickiego duszpasterza i historyka.

Publikacjami, które wnoszą do zbioru "Biblioteki regionalnej" nowe wartości poznawcze są dwie książki wydane z okazji 46. Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego, a mianowicie Andrzeja Zielińskiego - "Przez siedem opactw" i ks. Józefa Patera - "Święci w dziejach Śląska". Andrzej Zieliński kreśląc rozdział o najstarszych dziejach trzebnickiego opactwa cysterek przywołał liczne legendy i zapisy z dzienników podróży jakie znalazł w polskich dziewiętnastowiecznych czasopismach, m.in. w "Kurierze Warszawskim", "Tygodniku Ilustrowanym", "Przyjacielu Ludu", "Gwiazdce Cieszyńskiej" i w "Pielgrzymie". Po raz pierwszy dzieje klasztoru opisano z polskiej perspektywy dokonując jednocześnie próby zarejestrowania miejsca, jakie zajmowała Trzebnica i jej klasztor na łamach polskich czasopism, a zatem również w świadomości ich czytelników.

Autor kolejnej książki - "Święci w dziejach Ślaska", profesor Papieskiego Fakultetu Teologicznego, ks. Józef Pater, zebrał biogramy czterdziestu jeden świętych i świątobliwych. Ten niezwykły poczet otwiera św. Adalbert, benedykt z Trewiru i św. Wojciech, a zamykają go sylwetki bł. Edyty Stein i Sług Bożych - ks. kardynała Augusta Hlonda i ks. Franciszka Blachnickiego. Szczególne miejsce w tym niezwykłym rejestrze zajmuje św. Jadwiga Śląska oraz mniej znane - wychowanka trzebnickiego konwentu, klaryska św. Agnieszka Praska oraz cysterka, bł. Benigna. Uwagę miłośników i znawców trzebnickich zabytków zwróci zapewne nowy, poświęcony Trzebnicy, zeszyt rysunków znanego wrocławskiego architekta i rysownika, profesora Ryszarda Natusiewicza. Jego rysunki są sugestywną opowieścią o zabytkach architektury i jeszcze jednym dowodem ich nieprzemijającej wartości. I szczególnym znakiem czasu. Natomiast miłośników literatury pięknej być może zainteresuje pojawienie się pierwszej książki poetyckiej poświęconej Trzebnicy. Jest nią poemat Jerzego Bogdana Kosa p.t. "Znaki przeszłości. Przypowieść o narodzinach miasta". Książka jest próbą poetyckiej refleksji nad tym okresem w dziejach miasta, który znany jest jedynie historykom - od pierwszej osady nad Polską Wodą i wzniesienia klasztoru, po narodziny miasta obdarzonego przywilejem własnej pieczęci. Ozdobą książki są ilustracje Zbigniewa Lubicz -Miszewskiego nawiązujące do poetyki wierszy. Wśród książek, które trafiły na półki księgarskie w latach 1996-2000 znalazła się księga wyjątkowa, zasługująca na miano wydarzenia kulturalnego. Była nią "Legenda św. Jadwigi" wydana w 2000 r. staraniem Wydawnictwa Dolnośląskiego. Przekładu księgi z języka staroniemieckiego dokonał znany wrocławski pisarz i tłumacz - Jerzy Łukosz. Księga została starannie wydana i kunsztownie opracowana, co wpłynęło na przyznanie jej prestiżowej nagrody "Pióra Fredry" podczas Wrocławskich Promocji Dobrych Książek w listopadzie 2000 r., a także prezentowana na Międzynarodowych Targach Księgarskich w Lipsku, zyskując uznanie znawców sztuki edytorskiej i bibliofilów z wielu krajów Europy. Można się spodziewać, że najbliższe lata przyniosą większe zainteresowanie historyków i popularyzatorów nauki dziejami Trzebnicy i Ziemi Trzebnickiej. Na 2001 r. przypadła 800. rocznica przejęcia władzy nad Śląskiem przez księcia Henryka Brodatego oraz 760. rocznica śmierci księcia Henryka Pobożnego na Dobrym Polu. W tym również roku świętowali swoje stulecie działalności na ziemiach polskich Księża Salwatorianie, a Zgromadzenie Boromeuszek 140. rocznicę przybycia do Trzebnicy. Zorganizowano rocznicowe uroczystości, sesje naukowe i wystawy. W pracowniach kilku autorów zajmujących się dziejami i współczesnością Trzebnicy i regionu trwają prace nad przygotowaniem kolejnych książek. Ich zwiastunem było ukazanie się w początkach 2001 r. pięknie wydanej książki ks. Antoniego Kiełbasy - "Książe Henryk Brodaty. W 800-lecie rozpoczęcia rządów".